Tira S tumẓabt

S maneč tumẓabt γ a’nari? zzar, i manayu i nessawal
Awal n tugγersant yettwarin, yella badabada ydegg̊eld assu d iggen webrid sy iburad n littiṣal (voie de communication) jar tawwat At Mẓab dy lantirnat, ula batta zeddiγ yella yetteqqel ameč γel wayenni γ atneɛged ujar, yessersas rrayat tiweḥdiyin γ ad yaweḍ sysent, yessiweḍ.
Nettaha tira s tmaziγt, d ay yexsen yili nnivus, tella an yigget tebratt audiovisuelle nuzentt γel midden, nexs‑as ad taweḍ, sellenas, ɛezmentt fehmentt bla westaf n yiri! Ziγ wa γ a’nari tabratt‑u yeqqentid zzar ad yeqra leḥsab i wi yella yettarias, awissen yella ad yefhem awals meγ uhu?
Llan mennaw ccuruṭ universels ifuk ad ttuṛaɛan bac littiṣal‑nni ad yeqqim yeǧǧur jar At Mẓab s tumẓabt, ul ttulizzin ad ḍrenen γel yigget lluγet bla. A’nebder dani ccerṭ amezwar: Lkod n wiwal.
Awissen maneč lkod n wiwal γ a’nesteɛmel i littiṣal jaraneγ s tugγersant? (code de communication). Amaγer ifuk ad yili γerneγ lkod yettwafham, yettudicifra d iggen jar wi ttaznen d wi steqbalen, wi ttarin d wi ɛezzmen, wi leqqan d wi ttsellan. Batta uhu, tabratt i nuri s tmaziγt ad tɛad an tenfust n imej̣j̣uj̣en, ul tetfehhmen midden ul ttizgen batta dys!
Bac awenqerrbeγ bessi ujar γel lmeɛna n wiwal.. ad uceγ mennaw isestinen:
Mennect n midden yellan iweḍen ad ɛezmen bla weḥtar tira tugγersant i uriγ dani?
Kemmel, mennect sy wi ɛezmenyella yiweḍ yefhem, ul yeqqim yuḥel ahaǧǧa yili yeṛwelas Lmeɛna?
Dex mennect sy wasi yettwaɛzemas ayen i uriγ d aɛzam yella yefhhem normal awalik̊?...
jar wasi d ameqran lɛumuṛ yessawal γi awal n at bekri, d la jeunesse n imaṛu yellan γersen iggen lkod bla n wiwal ; jar awal n tsednan d wenni n yirǧazen ; jar uγerm d uγerm ; jar uneɛmur d wi d‑ččeren aγlan ; jar wi ɛzemen s teɛrabt al’d yili ya yessawal sys tirjett, d wi tterteqen d tuggamant, d wasi sy lɛammet ul yessin γi tumẓabt… Gaɛ inennu, ač iggen d wiwal i ywalef yessawal.
Yeqqari wulik̊, wi ttarin s tmaziγt yeqqen‑tid ad yeǧǧ tayetti i yibessiwen‑u, yeqra leḥsab d aweḥdi i wi yella yettari‑yas bac ad yaweḍ at‑yefhem, d amaγer abda‑yu, midden zeddiγ kus ḥedd d lkod γ asnelzem madam tumẓabt ul telli ttuseɛzam.
Banuḥ Nat Ḥemmi Nuḥ, At izjen, Yunyu 2012.
Tags: Articles en Français